GURBETTE İYİLİK SOFRALARI
İbrahim ÇİTİL
Değerli okurlarım,
Bu hafta Hollanda’da dayanışmanın kalbine yolculuk yapıyoruz. Hayır çarşılarımızın görünmez kahramanlarını ve bizi birbirimize kenetleyen o bitmek bilmeyen yardımlaşma ruhunu bu yazıda bir araya getirdik.
Avrupa’da yaşayan Türk toplumu için baharın gelişi, sadece havaların ısınması anlamına gelmez. Aynı zamanda bir hareketin, bir dayanışmanın, hatta bir geleneğin yeniden canlanması demektir.
Camii avlularında, dernek bahçelerinde kurulan o mütevazı tezgâhlar; aslında gurbette atmaya devam eden bir kalbin işaretidir.
Hollanda’dan Almanya’ya, Belçika’dan Fransa’ya uzanan geniş bir coğrafyada hafta sonları kurulan hayır çarşıları, ilk bakışta birer hayır çarşısı gibi görünür. Oysa biraz yaklaştığınızda, meselenin sadece yemek satmak olmadığını anlarsınız. Sacın üzerinde cızırdayan gözlemenin sesi, ızgaradan yükselen köfte kokusu, taze demlenmiş çayın buharı… Bunların hepsi bir araya geldiğinde, insan kendini kısa bir süreliğine de olsa memlekette hisseder.
Asıl dikkat çeken şey, tezgâhın arkasındakilerdir. Hiçbir karşılık beklemeden, sadece bir hayra vesile olma niyetiyle çalışan insanlar… Kimi iş insanı, kimi öğrenci, kimi emekli… Günlük hayatta farklı rolleri olan bu insanlar, burada aynı önlüğün içinde, aynı amaç etrafında buluşur. Sabahın erken saatlerinden akşamın geç vaktine kadar süren o telaşın içinde yorgunluk değil, garip bir huzur hissedilir.
Elde edilen gelirlerin nereye gittiğini herkes bilir. Bir caminin ihtiyacına, bir öğrencinin eğitimine, dünyanın başka bir köşesinde zor durumda olan bir insanın hayatına dokunacaktır. Belki küçük gibi görünen bir katkı, bir başkası için büyük bir umut olur.
Ben de bu hayır çarşılarına imkân buldukça gitmeye çalışıyorum. Açıkçası bu ziyaretler benim için sadece bir destek meselesi değil. Uzun zamandır görmediğim dostlarla karşılaşmak, ayaküstü de olsa iki kelam etmek, hal hatır sormak… Günlük hayatın koşturmacasında ihmal edilen ilişkiler, bu ortamlarda yeniden hatırlanıyor. İnsan, aslında neyi özlediğini orada fark ediyor.
Geçtiğimiz hafta sonu Amsterdam Mescid-i Aksa bünyesinde düzenlenen hayır çarşısına uğradım. Başkan İbrahim Köroğlu ve yönetim kurulunun ne kadar ciddi bir emek ortaya koyduğunu yerinde görmek, işin arka planını anlamak açısından önemliydi. Her şey planlı, her şey düzenliydi ama en önemlisi samimiydi. Özellikle hanımların mutfaktan servise kadar sergilediği uyum ve gayret, bu organizasyonların görünmeyen yükünü kimlerin omuzladığını açıkça gösteriyordu.
Hayır çarşısının açılış anı ise ayrı bir anlam taşıyordu. Mehter takımının “Ölürüm Türkiyem” marşıyla yaptığı başlangıç, yalnızca bir seremoni değil; adeta ortak bir hafızanın, ortak bir duygunun dışa vurumuydu. Marşın ilk notalarıyla birlikte alanda bulunan vatandaşların ve mahalle sakinlerinin yüzlerinde beliren heyecan, bu tür etkinliklerin ne kadar derin bir bağ kurduğunu gözler önüne serdi. O an, gurbet ile memleket arasındaki mesafenin bir nebze olsun kapandığını hissetmemek mümkün değildi.
Bu etkinliklerin bir başka yönü daha var ki, çoğu zaman gözden kaçıyor. Hayır çarşıları sadece bizim aramızda kalan buluşmalar değil. Yerel halkın da ilgi gösterdiği bu ortamlar, aslında kültürümüzün en doğal şekilde tanıtıldığı yerler. Bir dilim baklava ya da bir bardak çay, bazen uzun uzun anlatılamayan şeyleri anlatmaya yetiyor.
Önümüzdeki günlerde de bu hareketlilik devam edecek. Hatta bu hafta sonu, Amsterdam’ın kuzeyinde inşası süren ve Avrupa’nın en büyük külliyelerinden biri olmaya aday Bovenij Külliyesi için bir hayır çarşısı düzenlenecek. Böyle projeler, sadece bir yapıdan ibaret değil; aynı zamanda bir topluluğun geleceğe bıraktığı izdir.
Sonuç olarak şunu söylemek gerekir: Bu hayır çarşıları sadece yemek satılan yerler değil. Buralar, gurbette birbirine tutunan insanların hikâyesidir. Paylaşmanın, hatırlamanın ve birlikte olmanın hâlâ mümkün olduğunu gösteren küçük ama anlamlı duraklardır.
Belki de bu yüzden, o tezgâhlardan alınan her şeyin tadı biraz daha farklıdır.



